Serie / Sounds

Powtarzamy od lat: Gdańsk stoi carillonami, czyli zestawami dzwonów, obsługiwanymi przez klawiaturę. Ten największy znajduje się na wieży kościoła św. Katarzyny, mniejszy w Ratuszu Głównego Miasta. Jest także carillon mobilny, który, zgodnie z nazwą, może się przemieszczać. Od kilku lat Miasto Gdańsk i Muzeum Gdańska zamawiają nowe utwory na te instrumenty. We wrześniu odbywają się premierowe wykonania, a dzięki PWM-owi kompozycje są wydawane i nagrywane. W 2021 roku na płycie ANAKLASIS ukazały się pierwsze zamówienia („Contemporary Carillon” nominowany do statuetki Fryderyka), teraz otrzymujemy kolejne, pisane w latach 2022–2024.

Dzwony to odwieczny element polskiej audiosfery. „Na Anioł Pański biją dzwony…” – pisał Kazimierz Przerwa-Tetmajer o dźwiękach, które są tak samo naturalnym elementem krajobrazu, jak kryte strzechą dachy, wiejskie cmentarze, rzeki i lasy. Mimo to carillon – zestaw minimum 23 dzwonów wieżowych, na których gra się za pomocą specjalnej klawiatury – wydaje się instrumentem egzotycznym, o nierozpoznanym potencjale.

Czy muzyce potrzebny jest parytet? Zapewne nie, broni się sama. Ale przecież warto dostrzec i podkreślić artystyczne przewagi znakomitych kompozytorek współczesnych i ich wybitnych poprzedniczek – kobiety w polskiej muzyce to głos równie osobny, co wyrazisty. Album jest owocem współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza, a konkretnie programu Polskie Heroiny Dźwięku, prowadzonego przez IAM w ramach szerszej akcji Polska Music.

Wybitny kompozytor i pianista Zygmunt Krauze twierdzi co prawda, że w swoim artystycznym życiu uciekał przed Chopinem, ale kiedy już zrozumiał, że to niemożliwe, nie klęka przed narodową świętością, lecz mierzy się z tą spuścizną na własnych warunkach.

Historia muzyki pełna jest paradoksów. Weźmy takie pianino Rhodesa – powstało na zamówienie amerykańskiej armii, bo orkiestry wojskowe potrzebowały instrumentu łatwego w transporcie. Ale już jego brzmienie dotarło do szerokiej publiczności za sprawą grupy The Doors, a więc symbolu rockowego pacyfizmu.