Katalog

Skomponowana i wykonywana przez Agatę Zubel opera na dwa głosy, zespół instrumentalny i elektronikę, powstała do tekstu eksperymentalnego dramatu Heinera Müllera.

„Najcenniejszą rzeczą są nogi. Ci, których nogi odjął nóż wojny, idą na plecach tych, co nogi ocalili. Bo najważniejsze jest by iść, nie ustawać, nie dać się zamknąć” – recytuje swój tekst poeta i tłumacz Tadeusz Sławek. W tle towarzyszą mu improwizacje na wschodnich instrumentach: oud, darbuce, dafie. Muzyczna tradycja Bliskiego Wschodu puka do drzwi Zachodu, kontrapunktowanego partiami solistów, chórzystów i elektroniki. „Canticum profugorum” Krzysztofa Knittla to oratorium na sopran (Freszel), baryton (Godlewski), aktora, chór dziecięcy, chór mieszany, oud, perkusję, orkiestrę i media elektroniczne.

Po raz pierwszy w komplecie, na dwóch płytach, wszystkie pieśni Zygmunta Mycielskiego (1907–1987) – pisarza, publicysty, redaktora naczelnego „Ruchu Muzycznego” w latach 60., intelektualisty zaangażowanego w działalność społeczną i polityczną (za co spotkały go restrykcje ze strony władz PRL). Ale także, o czym nie zawsze pamiętamy, kompozytora. Muzyki uczył się najpierw w Krakowie, następnie za namową Karola Szymanowskiego w Paryżu – u Paula Dukasa i Nadii Boulanger, z którą połączyła go wieloletnia przyjaźń. Sam autor datował swoje poważne kompozycje od końca lat 30., ale już wcześniej pisał, między innymi pieśni.

Roman Palester urodził się w 1907 roku na Podolu, kształcił się we Lwowie i Warszawie, wyemigrował tuż po II wojnie światowej. Zmarł w Paryżu w 1989 roku.

Poproszona o próbę zdefiniowania własnej twórczości, nazwała ją ekspresjonizmem lirycznym. Wybór takiego szyldu wiele mówi o emocjonalnym natężeniu muzyki Elżbiety Sikory, które być może jest odbiciem doświadczenia dwóch ojczyzn – Polski i Francji – ale i konsekwencją artystycznego dojrzewania w epoce ścierania się potężnych żywiołów, awangardy i nurtu neoklasycznego. Albo z myślenia o celu, jakim jest dla artystki słuchacz, którego zawsze pragnie zadziwić, zaskoczyć, bądź zaszokować.

Płyta CONNECTIONS zawiera wybrane kompozycje Szalonka. Najstarsze – „Toccata polyphonica” na orkiestrę smyczkową z 1954 roku (a więc napisana jeszcze na studiach) i „Wyznania”. „Tryptyk” do słów Kazimiery Iłłakowiczówny na głos recytujący, chór mieszany i orkiestrę kameralną, utwór z 1959 roku, który umożliwił katowickiemu artyście zaistnienie w międzynarodowym obiegu – sąsiadują tu z najpóźniejszymi, na przykład „L’Hautbois mon amour” (1999), który jest Szalonka wyznaniem miłości do oboju, a dla solisty (tu: Maksymilian Lipień, pierwszy oboista NOSPR) nie lada wyzwaniem.

Powtarzamy od lat: Gdańsk stoi carillonami, czyli zestawami dzwonów, obsługiwanymi przez klawiaturę. Ten największy znajduje się na wieży kościoła św. Katarzyny, mniejszy w Ratuszu Głównego Miasta. Jest także carillon mobilny, który, zgodnie z nazwą, może się przemieszczać. Od kilku lat Miasto Gdańsk i Muzeum Gdańska zamawiają nowe utwory na te instrumenty. We wrześniu odbywają się premierowe wykonania, a dzięki PWM-owi kompozycje są wydawane i nagrywane. W 2021 roku na płycie ANAKLASIS ukazały się pierwsze zamówienia („Contemporary Carillon” nominowany do statuetki Fryderyka), teraz otrzymujemy kolejne, pisane w latach 2022–2024.

Dzwony to odwieczny element polskiej audiosfery. „Na Anioł Pański biją dzwony…” – pisał Kazimierz Przerwa-Tetmajer o dźwiękach, które są tak samo naturalnym elementem krajobrazu, jak kryte strzechą dachy, wiejskie cmentarze, rzeki i lasy. Mimo to carillon – zestaw minimum 23 dzwonów wieżowych, na których gra się za pomocą specjalnej klawiatury – wydaje się instrumentem egzotycznym, o nierozpoznanym potencjale.